Współczesne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) konsekwentnie wzmacnia pozycję konsumenta w starciu z instytucjami finansowymi. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-746/24 stanowi istotny punkt odniesienia dla interpretacji prawa unijnego i jego stosowania w państwach członkowskich. Jakie są skutki wyroku TSUE C-746/24 dla obywateli UE?
Co to jest wyrok TSUE w sprawie C-746/24 i czego dotyczy?
Wyrok TSUE C-746/24 dotyczy kwestii obciążania konsumentów kosztami postępowania sądowego w sporach o zwrot kapitału, zainicjowanych przez bank po unieważnieniu umowy kredytowej (często określanych mianem „pozwów odwetowych”).
Głównym problemem prawnym była interpretacja, czy polskie przepisy proceduralne – które w praktyce nakładają na konsumentów obowiązek zwrotu bankowi wysokich kosztów zastępstwa procesowego i opłat sądowych w przypadku przegrania sprawy o zwrot kapitału – są zgodne z prawem unijnym. Trybunał musiał rozstrzygnąć, czy sytuacja, w której konsument po wygraniu sprawy o unieważnienie umowy zostaje „ukarany” finansowo w kolejnym procesie wynikającym bezpośrednio z nieuczciwości banku, nie narusza unijnych standardów ochrony.
Kto był stroną postępowania w sprawie C-746/24 przed TSUE?
Stronami postępowania przed Trybunałem były: Bank Millennium S.A. – występujący jako powód w sprawie krajowej, dochodzący zwrotu wypłaconego kapitału po unieważnieniu umowy kredytu frankowego oraz konsument (P.R. – Gryczara) – strona pozwana, która wcześniej skutecznie zakwestionowała ważność swojej umowy kredytowej ze względu na obecność klauzul abuzywnych (niedozwolonych).
W postępowanie zaangażowany był również polski Rzecznik Praw Obywatelskich oraz przedstawiciele polskiego rządu, co podkreśla wagę tego rozstrzygnięcia dla krajowego systemu prawnego.
Kiedy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-746/24?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-746/24 w dniu 27 listopada 2025 roku. Orzeczenie to było odpowiedzią na pytania prejudycjalne skierowane przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Polski sąd powziął poważną wątpliwość, czy zasada „przegrywający płaci”, stosowana bez żadnych ograniczeń w sprawach z powództwa banku przeciwko konsumentowi, nie niweczy ochronnego celu Dyrektywy 93/13/EWG.
Jakie przepisy prawa unijnego zostały uwzględnione w wyroku C-746/24?
Wydając wyrok, TSUE C-746/24 oparł się przede wszystkim na:
- dyrektywie Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich,
- zasadzie skuteczności (effets utile), która wymaga, aby przepisy krajowe nie czyniły wykonywania praw przyznanych przez prawo Unii praktycznie niemożliwym lub nadmiernie trudnym,
- zasadzie odstraszającego charakteru sankcji, zgodnie z którą przedsiębiorca stosujący klauzule abuzywne powinien ponosić konsekwencje swoich działań, a konsument nie może być zniechęcany do dochodzenia sprawiedliwości.
Jakie konsekwencje prawne niesie ze sobą wyrok TSUE C-746/24 dla państw członkowskich?
Wyrok nakłada na państwa członkowskie – a w szczególności na polskie sądy – konkretne obowiązki:
- obowiązek wykładni prounijnej – sądy krajowe muszą interpretować przepisy o kosztach procesu (np. Kodeks postępowania cywilnego) w sposób zapewniający ochronę konsumenta. Oznacza to częstsze sięganie po zasadę słuszności (art. 102 KPC), która pozwala nie obciążać strony przegrywającej kosztami w wypadkach szczególnie uzasadnionych;
- eliminacja dysproporcji – niedopuszczalna jest sytuacja, w której opłaty sądowe i koszty zastępstwa procesowego w sprawach z powództwa banku są drastycznie wyższe lub inaczej skonstruowane niż w sprawach z powództwa konsumenta, co mogłoby zniechęcać tego ostatniego do obrony swoich praw;
- priorytet ochrony konsumenta nad automatyzmem procedur – TSUE jasno wskazał, że proceduralna autonomia państw członkowskich kończy się tam, gdzie naruszana jest skuteczna ochrona praw gwarantowanych przez Unię Europejską.
Jeżeli mają Państwo pytania dotyczące wpływu wyroku C-746/24 na Państwa sytuację kredytową lub planują Państwo podjąć kroki prawne przeciwko bankowi, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią frankową. Nasi eksperci zapewnią kompleksową analizę Państwa umowy.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego ten wyrok jest nazywany „przełomowym” dla kredytobiorców?
Ponieważ eliminuje on jedną z ostatnich barier psychologicznych i finansowych – strach przed kosztownym procesem z powództwa banku. Dotychczas banki często straszyły konsumentów, że nawet jeśli unieważnią umowę, to w kolejnym procesie (o zwrot kapitału) zostaną obciążeni ogromnymi kosztami sądowymi. Wyrok C-746/24 kładzie kres tej praktyce.
Czy wyrok oznacza, że nie muszę oddawać bankowi pożyczonego kapitału?
Nie. Wyrok nie zwalnia z obowiązku rozliczenia się z otrzymanego kapitału kredytu. Skupia się on jednak na kosztach samego procesu. Zgodnie z orzeczeniem, konsument nie powinien ponosić ciężaru finansowego kosztów sądowych w sprawach, które są bezpośrednim następstwem nieuczciwych działań banku (wprowadzenia klauzul niedozwolonych do umowy).
Co mam zrobić, jeśli bank pozwał mnie o zwrot kapitału i żąda zwrotu kosztów procesu?
W takiej sytuacji należy powołać się na argumentację zawartą w wyroku TSUE C-746/24. Rekomendujemy kontakt z naszą kancelarią – przeanalizujemy Państwa sytuację i przygotujemy odpowiednią strategię procesową, opartą na najnowszym orzecznictwie Trybunału, aby zminimalizować ryzyko finansowe.
